Κριτήριο Αξιολόγησης Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Γ' Λυκείου (Λαϊκισμός)

 

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ:

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΛΑΪΚΙΣΜΟΣ

Κείμενο 1 (Μη Λογοτεχνικό): Δήμος Χλωπτσιούδης-Ο λαϊκισμός υποβιβάζει τον πολίτη σε υπήκοο

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης (1973) είναι φιλόλογος, ποιητής και δοκιμιογραφος. Στη συλλογή δοκιμίων «7 Δοκίμια», έννοιες όπως ηθική, ελευθερία, ουμανισμός αλλά και άγνοια, λαϊκισμός και ρατσισμός απογυμνώνονται και αναλύονται με στόχο πάντα την απελευθέρωση της σκέψης και την απαγκίστρωσή της από θεωρίες και δόγματα που την κρατούν όμηρο μέσα στην ίδια της την υποτιθέμενη ελευθερία.

1. Συχνό φαινόμενο και καθημερινό πια είναι ο λαϊκισμός, ένα φαινόμενο που μένει δυσδιάκριτο λόγω ακριβώς των πολλών πτυχών και μεθόδων που μεταχειρίζεται. Τόσο στα μέσα επικοινωνίας όσο και στον πολιτικό και πολιτιστικό διάλογο ο λαϊκισμός ενθαρρύνεται και αποκαλύπτει όχι μόνο τον κριτικό αναλφαβητισμό των δεκτών, αλλά κυρίως τις στοχεύσεις των πομπών. Με γλώσσα περιορισμένη, συνθηματολογική, ψευδή και στηριζόμενη στο συναίσθημα και την επιφανειακή προσέγγιση, οδηγεί σε πνευματική νέκρωση. Συρρικνώνει το πνεύμα, εκμηδενίζει την κρίση, αδυνατίζει τις αντιστάσεις απέναντι σε πατερναλιστικές προτροπές/προσταγές.

2. Κι ενώ η λαϊκότητα αναφέρεται άμεσα στη λαϊκή συμμετοχή στην άσκηση της πολιτικής εξουσίας, ο λαϊκισμός ως φενάκη κλειδώνει στο σκοτάδι κάθε συμμετοχική και κινηματική διαδικασία. Ο άνθρωπος υποβαθμίζεται σε καταναλωτή ιδεών και συνθημάτων. Χάνει την ιδιότητα του πολίτη και μεταβάλλεται σε διεφθαρμένο υπήκοο. Από πολιτικό ον που συμμετέχει και συλλειτουργεί, μεταμορφώνεται από την Κίρκη του λαϊκισμού σε πειθήνιο όργανο των φορέων εξουσίας, σε ανδράποδο της μοναρχίας του λαϊκιστή.

3. Ο λαός μόνο τυπικά διατηρεί την εξουσία και την επιλογή πολιτικής. Η δικτατορία του λαϊκισμού βάζει στο γύψο κάθε γνήσια λαϊκή έκφραση, κάθε λαϊκό ανακλαστικό. Στο όνομά του και μακριά από κάθε δημοκρατική διαδικασία επιλογής κι εκλογής, οι λαϊκιστές επιλέγουν για αυτόν, αποφασίζουν στο όνομά του χωρίς καν την παρουσία του. Οι ιδέες και οι αρχές μένουν θολές μέσα σε μία πρισματική φωτεινή διάθλαση λέξεων. Λέξεων όμως κενών νοήματος τοποθετημένες μέσα σε σοφιστείες δημαγωγικής προοπτικής· προτάσεων που στηρίζονται στο συναίσθημα· πολιτικών που αφήνουν μακριά το λαό από κάθε συμμετοχή.

4. Η ίδια, εξάλλου, η «τηλεοπτική δημοκρατία» που απομακρύνει τον πολίτη από κάθε συμμετοχική αντίληψη και τον εγκλωβίζει στη «δημοκρατία του καναπέ» είναι η μετουσίωση της δημαγωγικής τηλεπολιτικής. Η ανάγκη διανομής του χρόνου υπέρ διαφημίσεων —και επακόλουθων κερδών— επιβάλλουν στον πολιτικό λόγο να γίνει συνθηματικός, γρήγορος, επιφανειακής προσέγγισης. Η ανάλυση και η πληρότητα στην επιχειρηματολογία χειραγωγούνται από την ταχύτητα και τον εντυπωσιασμό του πολιτικού show.

5. Η κολακεία των λαϊκών ικανοτήτων, ο συμψηφισμός των ιδιοτήτων του και οι φθηνές γενικεύσεις είναι οι τρόποι πειθούς ενός λαϊκιστή. Η σχέση του με τους δέκτες γίνεται πελατειακή, καθώς η δημαγωγία παρακάμπτει το θεσμικό πλαίσιο της κοινωνίας. Παρεμβάλλεται μεταξύ της λύσης και του λαού, προβάλλοντας τον εαυτό του ως το μόνο ικανό να λειτουργήσει για το καλό του.

6. Σε μια εποχή που συσσωρεύεται ένας τόσο μεγάλος όγκος πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων, τα οποία δεν μπορούν να ικανοποιηθούν στο πλαίσιο του υφιστάμενου πολιτισμικού θεσμικού συστήματος, το φαινόμενο ανθεί και μετεξελίσσεται σε ένα δάσος επικοινωνιακών ταχυδακτυλουργιών με στόχο τον επιδεικτικό αποπροσανατολισμό. Τα λαϊκά προβλήματα τίθενται στο πρώτο πλάνο της πολιτικής ρητορείας μαζί με μία πληθωρική, ανέξοδη κι ατιμώρητη συχνά υποσχεσιολογία. Ωστόσο, δεν καλείται να λύσει τα προβλήματα αυτά ο λαός, αλλά ο λαϊκιστής που ως από μηχανής θεός παραχωρεί αυτάρεσκα και πατερναλιστικά αυτό το δικαίωμα μόνο στον εαυτό του.

7. Και ας μην παραβλέπουμε ότι ο δημαγωγικός λόγος επικαλείται -ως μέσο πειθούς- πρωτίστως το συναίσθημα. Απορρίπτει τη λογική και κάθε ορθό συλλογισμό. Απευθύνεται με λόγο συνθηματικό στον ψυχισμό του δέκτη. Μέσα από την πρόκληση οργής, φόβου και υπερηφάνειας αποκλείει κάθε λογική σκέψη του δέκτη. Δεν αναλύει, δεν ερμηνεύει. Με τη γενίκευση, την υπεραπλούστευση και τη ρητορική —συνήθως εσχατολογικής αντίληψης ή πολωτικής λογικής— κατευθύνει τον πολίτη σε συγκεκριμένες στάσεις, προκαταλήψεις και αποπροσανατολιστικές ψευδαισθήσεις.

8. Η δε επίκληση στη λογική εξωθείται στα πέρατα του πολιτικού λόγου. Στα χέρια του λαϊκισμού η σοφιστεία προσομοιάζει με λογικούς συλλογισμούς. Άλλωστε, η λαϊκίστικη λογική δεν επιδέχεται κανέναν έλεγχο, καμία κρίση· αποτελεί πια φθηνές γενικεύσεις κι επικλήσεις του κοινωνικού ή ιστορικού φαντασιακού. Εξάλλου, ο λαϊκισμός -αν και οικουμενικό φαινόμενο- συνδέεται άμεσα με το Έθνος· η ιδέα του έθνους και της εθνικής κοινότητας συσσωματώνεται με το λαϊκισμό.

Πηγή: Δήμος Χλωπτσιούδης, 7 Δοκίμια, Θεσσαλονίκη: τοβιβλίο.net 2013, σσ. 77-79.

Κείμενο 2 (Μη Λογοτεχνικό): Παναγιώτης Κονδύλης: Οι ελίτ, ο λαϊκισμός και η ισότητα (διασκευή)

Ο φιλόσοφος Παναγιώτης Κονδύλης (1943-1998) ήταν ένας από τους σπουδαιότερους στοχαστές του 20ου αιώνα. Το σύγγραμμα Η Παρακμή τού Αστικού Πολιτισμού. Από τη μοντέρνα στη μεταμοντέρνα εποχή και από τον φιλελευθερισμό στη μαζική δημοκρατία (Θεμέλιο: Αθήνα 1991) αναφέρεται στη μετάβαση από τον κλασικό, φιλελεύθερο, αστικό πολιτισμό στη μαζική δημοκρατία που συμπίπτει με την άνοδο του καπιταλισμού και αναλύει τις κοινωνίες του λεγόμενου δυτικού κόσμου, χωρίς να λησμονήσει τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα.

1. Στη σύγχρονη μαζική δημοκρατία, όπως τη γνωρίζουμε, δεν μπορεί να ειπωθεί ότι έχει ήδη πραγματοποιηθεί η απόλυτη ισότητα στην καθημερινή ζωή και στα υλικά αγαθά. Ωστόσο, για τη λειτουργία του πολιτεύματος, η πραγματικότητα της ισότητας είναι λιγότερο σημαντική από τη δυνατότητα της ισότητας. Η ισότητα αναγνωρίζεται από όλους ως μια απτή προοπτική: ακόμα και όσοι τη δέχονται μόνο ως «ισότητα ευκαιριών», παραδέχονται ότι ο καθένας μπορεί να ανέβει την κοινωνική κλίμακα μέχρι την κορυφή, αρκεί να έχει τις ικανότητες. Αυτή η διαρκής πίστη στην αρχή της ισότητας ανοίγει έναν ορίζοντα προσδοκιών που καθορίζει τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Με άλλα λόγια, η αποδοχή της ισότητας και η κοινωνική κινητικότητα δημιουργούν συνθήκες όπου οι δράσεις μας καθορίζονται συχνά από ψυχολογικούς παράγοντες. Το αίσθημα της ισότητας καταλήγει να είναι εντονότερο από την ίδια την πραγματικότητα της ισότητας.

2. Αυτή η αλλαγή νοοτροπίας επηρεάζει βαθιά την κοινωνική συμπεριφορά. Σήμερα, οι εντολές δεν εκφέρονται πια ως διαταγές ενός ανωτέρου, αλλά ως οδηγίες που υπαγορεύουν οι ανάγκες των πραγμάτων. Στο βαθμό που ο υφιστάμενος αντιμετωπίζεται ως «συνεργάτης», οι εργασιακές σχέσεις γίνονται πιο πρακτικές και η ιδέα του ρόλου παραμερίζει την ιδέα της αυστηρής ιεραρχίας. Οι παλιές, περιοριστικές μορφές εργασίας δεν θεωρούνται πια παραγωγικές, καθώς οι σύγχρονες τεχνικές απαιτούν υψηλά προσόντα, αυξημένη ευθύνη και περισσότερη συμμετοχή από όλους. Η αντίληψη ότι ο προϊστάμενος βρίσκεται ψηλότερα μόνο και μόνο επειδή παίζει έναν διαφορετικό ρόλο —και όχι επειδή διαθέτει κάποια μυστηριώδη χαρίσματα— καθησυχάζει την εξισωτική συνείδηση των πολιτών. Έτσι, η παραδοσιακή εξουσία υποχωρεί και τη θέση της παίρνει η σταθερότητα των δομών και των μηχανισμών, μέσα στους οποίους μοιράζονται οι ρόλοι.

3. Παρ' όλα αυτά, η μαζική δημοκρατία δεν πραγματοποίησε την ισότητα στην άσκηση της εξουσίας. Η αντίφαση ανάμεσα στην ανάγκη για εξουσία και στην πίστη στην ισότητα λύθηκε με την υποταγή της εξουσίας στους «κανόνες του παιχνιδιού». Η άσκηση της εξουσίας είναι πλέον θεωρητικά ανοιχτή στον καθένα, εφόσον αποδειχθεί ικανός να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες καλύτερα από τους ανταγωνιστές του. Αυτό σημαίνει ότι η παλιά ταξική κυριαρχία αντικαταστάθηκε από την κυριαρχία των ελίτ, οι οποίες συγκροτούνται και διαλύονται διαρκώς. Η συμμετοχή σε αυτές τις ελίτ δεν είναι κληρονομική, αλλά βασίζεται στην ικανότητα των μελών τους να αντιμετωπίζουν με επιτυχία τους αντιπάλους τους. Αυτές οι ομάδες διαμορφώνονται στην πολιτική και την οικονομία, ανταγωνίζονται μεταξύ τους και νομιμοποιούνται από το γεγονός ότι παραμένουν «ανοιχτές» για τον καθένα, χωρίς να παραβιάζουν την αρχή της ισότητας των ευκαιριών.

4. Στο πολιτικό πεδίο, οι ανταγωνιστικές ελίτ που μάχονται για την κρατική εξουσία πρέπει επιπλέον να κερδίσουν την εύνοια του εκλογικού σώματος. Η προσπάθεια να ασκηθεί εξουσία και ταυτόχρονα να ικανοποιηθούν οι επιθυμίες των εκλογέων οδηγεί αναπόφευκτα στο φαινόμενο του λαϊκισμού. Λαϊκισμός είναι ο τρόπος με τον οποίο γεφυρώνεται η αντίφαση ανάμεσα στην αρχή της γενικής ισότητας και την έμπρακτη εξουσία μιας ελίτ. Προκειμένου να διατηρήσουν το μονοπώλιο των αποφάσεων, οι πολιτικές ηγεσίες υποχρεώνονται να «κολακεύουν» τις μάζες, υιοθετώντας διαδεδομένες ιδέες ή προκαταλήψεις. Κάθε ελίτ προσπαθεί να πείσει ότι η εξουσία της δεν απειλεί την ισότητα, αλλά αντίθετα την εγγυάται. Ισχυρίζεται ότι είναι σαρξ εκ της σαρκός του λαού, άριστος γνώστης και ερμηνευτής των ενδόμυχων ευχών και ονείρων του, κοντολογίς πιστός εκτελεστής της λαϊκής βούλησης.

Πηγή: Παναγιώτης Κονδύλης, Η παρακμή του αστικού πολιτισμού, Αθήνα: Θεμέλιο 1995, σσ. 240-242.

Κείμενο 3 (Λογοτεχνικό): Κωνσταντίνος Καβάφης -«Ας Φρόντιζαν»

Ο Κ.Π. Καβάφης (1863-1933) αντλεί από την ιστορία, ιδίως από περιόδους παρακμής (π.χ. ελληνιστικό και ρωμαϊκό παρελθόν) και έχει αυτοχριστεί ιστορικός ποιητής. Το ιστορικοφανές ποίημα «Ας Φρόντιζαν» [1930] εκτυλίσσεται στην Αντιόχεια, πρωτεύουσα του ελληνιστικού βασιλείου της Συρίας και αναφέρεται στη στάση ενός ανώνυμου νέου της περιόδου 128-123 π.Χ. απέναντι στους τρεις διεκδικητές (Αντίοχος Η΄ Γρυπός, Αλέξανδρος Β΄ Ζαβίνας, Ιωάνης Υρκανός) του θρόνου των Σελευκιδών, της βασιλικής, δηλαδή, οικογένειας της Συρίας). Αξιοσημείωτο ότι μόνο ο πρώτος ήταν γόνος της βασιλικής οικογένειας της Συρίας, ενώ ο μεν Αλέξανδρος Β΄ Ζαβίνας υπήρξε απόγονος των Πτολεμαίων της Αιγύπτου, ο δε Ιωάννης Υρκανός, αρχιερέας των Ιουδαίων.

Κατήντησα σχεδόν ανέστιος και πένης.
Αυτή η μοιραία πόλις, η Αντιόχεια
όλα τα χρήματά μου τάφαγε:
αυτή η μοιραία με τον δαπανηρό της βίο.

Αλλά είμαι νέος και με υγείαν αρίστην.
Κάτοχος της ελληνικής θαυμάσιος
(ξέρω και παραξέρω Αριστοτέλη, Πλάτωνα·
τι ρήτορας, τι ποιητάς, τι ό,τι κι αν πεις).
Από στρατιωτικά έχω μιαν ιδέα,
κ' έχω φιλίες με αρχηγούς των μισθοφόρων.
Είμαι μπασμένος κάμποσο και στα διοικητικά.
Στην Αλεξάνδρεια έμεινα έξι μήνες, πέρσι·
κάπως γνωρίζω (κ' είναι τούτο χρήσιμον) τα εκεί:
του Κακεργέτη βλέψεις, και παληανθρωπιές, και τα λοιπά.

Όθεν φρονώ πως είμαι στα γεμάτα
ενδεδειγμένος για να υπηρετήσω αυτήν την χώρα,
την προσφιλή πατρίδα μου Συρία.

Σ' ό,τι δουλειά με βάλουν θα πασχίσω
να είμαι στην χώρα ωφέλιμος. Αυτή είν' η πρόθεσίς μου.
Αν πάλι μ' εμποδίσουνε με τα συστήματά τους -
τους ξέρουμε τους προκομένους: να τα λέμε τώρα;
αν μ' εμποδίσουνε, τι φταίω εγώ.

Θ' απευθυνθώ προς τον Ζαβίνα πρώτα,
κι αν ο μωρός αυτός δεν μ' εκτιμήσει,
θα πάγω στον αντίπαλό του, τον Γρυπό.
Κι αν ο ηλίθιος κι αυτός δεν με προσλάβει,
πηγαίνω παρευθύς στον Υρκανό.

Θα με θελήσει πάντως ένας απ' τους τρεις.

Κ' είν' η συνείδησίς μου ήσυχη
για το αψήφιστο της εκλογής.
Βλάπτουν κ' οι τρεις τους την Συρία το ίδιο.




Αλλά, κατεστραμένος άνθρωπος, τι φταίω εγώ.
Ζητώ ο ταλαίπωρος να μπαλωθώ.
Ας φρόντιζαν οι κραταιοί θεοί
να δημιουργήσουν έναν τέταρτο καλό.
Μετά χαράς θα πήγαινα μ' αυτόν.

[1930]

Πηγή: Κ.Π. Καβάφης, Τα Ποιήματα, τ. Β΄ 1919 - 1933, επιμέλεια Γ. Π. Σαββίδης, Αθήνα: Ίκαρος 1963, σσ. 90-91.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

Α1. Σε μία παράγραφο 70-80 λέξεων να συνοψίσετε τις επιπτώσεις της κυριαρχίας του λαϊκισμού στην πολιτική ζωή σύμφωνα με τον Δήμο Χλωπτσιούδη (Κείμενο 1).

                                                                                                                      Μονάδες 20

Β1 Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τη σωστή απάντηση με βάση τις πληροφορίες που διατίθενται στα Κείμενα 1 και 2:

1. Πώς επηρεάζει η «τηλεοπτική δημοκρατία» τον πολιτικό λόγο, με βάση την 4η παράγραφο του Κειμένου 1;

Α) Τον καθιστά πιο αναλυτικό και επεξηγηματικό λόγω της μεγάλης απήχησης των μέσων.

Β) Τον αναβαθμίζει ποιοτικά, καθώς απαιτείται υψηλή ρητορική δεινότητα για την προσέλκυση των θεατών.

Γ) Τον αποσυνδέει πλήρως από την οικονομική δραστηριότητα και τα κέρδη των καναλιών.

Δ) Τον εξαναγκάζει σε συνθηματολογία και επιφανειακή προσέγγιση λόγω της ανάγκης για οικονομία χρόνου και εντυπωσιασμό.

 

2. Ποια είναι η κύρια λειτουργία της αναφοράς στην «Κίρκη του λαϊκισμού» (2η παράγραφος) και στον «από μηχανής θεό» (6η παράγραφος) στο Κείμενο 1;

 

Α) Αποτελούν απλές διακοσμητικές λεπτομέρειες που στόχο έχουν να αναδείξουν τη φιλολογική κατάρτιση και το γνωστικό υπόβαθρο του συντάκτη.

Β) Λειτουργούν ως ιστορικά τεκμήρια που αποδεικνύουν ότι ο λαϊκισμός υπήρχε ως φαινόμενο ήδη από την αρχαιότητα.

Γ) Αξιοποιούνται ως μεταφορές που αναδεικνύουν τη μαγική/παραπλανητική φύση του λαϊκισμού και την ψευδαίσθηση της εύκολης λύσης που προσφέρει ο ηγέτης.

Δ) Χρησιμοποιούνται για να τονίσουν ότι ο λαϊκισμός είναι ένα φαινόμενο που μπορεί να ερμηνευτεί μόνο με τη βοήθεια της θρησκείας και της μυθολογίας.

3. Σύμφωνα με τον Π. Κονδύλη (Κείμενο 2, 1η παράγραφος), γιατί η «δυνατότητα της ισότητας» είναι πιο σημαντική από την «πραγματικότητα της ισότητας»;

Α) Επειδή η πίστη στην ισότητα των ευκαιριών καθορίζει τις προσδοκίες και τη συμπεριφορά των ανθρώπων.

Β) Επειδή οι πολίτες δεν ενδιαφέρονται πλέον για την κοινωνική ανέλιξη αλλά μόνο για τη σταθερότητα.

Γ) Επειδή η απόλυτη υλική ισότητα έχει ήδη επιτευχθεί στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες.

Δ) Επειδή η ισότητα ευκαιριών καταργεί αυτόματα την ανάγκη για οποιαδήποτε μορφή ιεραρχίας.

4. Ποιος είναι ο ρόλος των «ελίτ» στη μαζική δημοκρατία κατά τον Κονδύλη (Κείμενο 2, 3η παράγραφος);

Α) Αποτελούν μια κλειστή, κληρονομική τάξη που κυβερνά ερήμην του λαού.

Β) Νομιμοποιούνται μέσα από τον ανταγωνισμό τους και το γεγονός ότι παραμένουν «ανοιχτές» σε ικανούς διεκδικητές.

 Γ) Εργάζονται αποκλειστικά για την κατάργηση των ανισοτήτων στην άσκηση της εξουσίας.

Δ) Επιβάλλουν τη θέλησή τους μέσω αυστηρών διαταγών και μυστηριωδών χαρισμάτων.

5. Πώς ορίζεται ο λαϊκισμός στο Κείμενο 2 (παράγραφος 4η) σε σχέση με την πολιτική ηγεσία;

Α) Ως μια γνήσια προσπάθεια της ηγεσίας να ταυτιστεί απόλυτα με τις ανάγκες του λαού.

Β) Ως η αναπόφευκτη συνέπεια της κατάργησης κάθε μορφής εξουσίας και ελίτ.

Γ) Ως εργαλείο κολακείας των μαζών για τη διατήρηση του μονοπωλίου των αποφάσεων από την ελίτ.

Δ) Ως μια θεωρητική έννοια που δεν έχει εφαρμογή στο σύγχρονο πολιτικό πεδίο.

                                                                                                                      Μονάδες 10

Β2 α) Ποια είναι η πρόθεση του συντάκτη στη 2η παράγραφο του Κειμένου 1 (Μονάδες 3); Να καταγράψετε έναν τρόπο οργάνωσης της παραγράφου (Μονάδες 2). Πώς εξυπηρετεί τη στοχοθεσία του (Μονάδες 2);

                                                                                                                       Μονάδες 7

β) Τι εννοεί ο Δήμος Χλωπτσιούδης με τη φράση: «Παρεμβάλλεται μεταξύ της λύσης και του λαού, προβάλλοντας τον εαυτό του ως το μόνο ικανό να λειτουργήσει για το καλό του.»; Να αναπτύξετε τη σκέψη του  σε μια παράγραφο 70-80 λέξεων.

                                                                                                                    Μονάδες 8

Β3 α) Αντικαθιστώντας τα υπογραμμισμένα χωρία με ισοδύναμες νοηματικά λέξεις και φράσεις (μπορείτε να προβείτε σε γραμματικές και συντακτικές τροποποιήσεις), να καταστήσετε περισσότερο οικείο στις προσλαμβάνουσες του μέσου αναγνώστη το ύφος του Παναγιώτη Κονδύλη και να αξιοποιήσετε τη δηλωτική χρήση της γλώσσας στο ακόλουθο χωρίο:

Ισχυρίζεται ότι είναι σαρξ εκ της σαρκός του λαού, άριστος γνώστης και ερμηνευτής των ενδόμυχων ευχών και ονείρων του, κοντολογής πιστός εκτελεστής της λαϊκής βούλησης.

                                                                                                                     Μονάδες 5

β) Πώς επιτυγχάνεται η συνοχή ανάμεσα στη 2η και την 3^η παράγραφο του Κειμένου 2;

                                                                                                                        Μονάδες 5

Γ1.  Ποιο είναι το ερώτημα που, κατά τη γνώμη σας, θέτει το ποίημα; Ποια είναι η απάντηση του ήρωα; Να απαντήσετε παραθέτοντας τρεις κειμενικούς δείκτες. Ποια είναι η δική σας στάση; (150-200 λέξεις).

                                                                                                                    Μονάδες 15

Δ1. Το σχολείο σας οργανώνει μια ημερίδα με θέμα τον λαϊκισμό στη σύγχρονη εποχή. Έχοντας ως αφετηρία και τα τρία κείμενα αναφοράς, καλείστε να εκπονήσετε μια εισήγηση (350-400 λέξεις), στην οποία:

α) να αναλύσετε τις αιτίες επώασης του φαινομένου στις σύγχρονες κοινωνίες και

β) να προτείνετε τη στάση ζωής και τις πρωτοβουλίες που οφείλουν να αναλάβουν οι νέοι, προκειμένου να θωρακίσουν την πολιτική ζωή απέναντι σε φαινόμενα δημαγωγίας.

                                                                                                                      Μονάδες 30